Đây là bài viết từ Mái Nhà Tự Do được viết bởi anh Hiệp Thiện, người Nam Kỳ chánh gốc.
1. Giới thiệu về bộ ba phụ âm ghép đặc biệt QU | HU | HO:
Trước nhứt, cần minh định trong Quấc Âm nước mình có ba phụ âm đặc biệt QU / HU / HO cùng phát âm như ri: ‘quờ’.
Tỉ dụ:
· Chữ “QUẤC” gồm: QU + ẤC đánh vần là ‘quờ âc quâc sắc quấc’.
· Chữ “HUẾ” gồm: HU + Ế đánh vần là ‘quờ ê quê sắc quế’.
· Chữ “HOA” gồm: HO + A đánh vần là ‘quờ a qua’.
2. Qui tắc ghép vần với QU | HU | HO:
a. Qui tắc 2/3:
– Mỗi nguyên âm hay nguyên âm ghép sẽ chỉ ghép được tối đa 2 trong 3 phụ âm ghép đặc biệt để tạo thành từ có nghĩa.
Tỉ dụ:
· ‘e’ ghép với QU (que: que kem) & HO (hoe: đỏ hoe), không ghép được với HU.
· ‘ê’ ghép với QU (quê) & HU (huê), không ghép được với HO.
· ‘an’ ghép với QU (quan) & HO (hoan), không ghép được với HU.
· ‘à’ ghép với QU (quà) & HO (hoà), không ghép được với HU. Bởi qui tắc nầy nên từ HÙA phải phân tách thành H + ÙA (đọc là /hùa/) chớ không thể phân tách thành HU + À (không đọc là /quà/ đặng).
· “ây” ghép với QU (quây) & HU (huây), không ghép được với HO.
· “ay” ghép với QU (quay) & HO (hoay), không ghép được với HU.
· “ơn” ghép với QU (quờn) & HU (huờn), không ghép được với HO.
· “ành” ghép với QU (chim quành quạch) & HO (hoành), không ghép được với HU.
…
· ‘inh’ ghép được với QU (quính) & HU (huinh: huinh đệ), không ghép được với HO.
· “ông” không ghép được với bộ ba phụ âm nầy. Thành thử, chữ HUỐNG, HUÔNG trong “có huông”, “tình huống” phải phân tách là H + UỐNG, H + UÔNG chớ hông phải HU + ỐNG hay HU + ÔNG.
Lưu ý: trong Quấc Âm nước mình, không có sự hiện diện của nguyên âm ghép “YNH” để tạo thành từ đó đa. Tỉ dụ: chữ “TÌNH” gồm T + ÌNH chớ viết thành “TỲNH” là trật, tương tợ như vậy ta có chữ “MÌNH”, NGHINH”, “KINH”, “LÍNH”… Quí bạn thử đổi “INH” thành “YNH” là sai chánh tả liền.
Thành thử, bấy lâu nay tụi mình viết: huỳnh, huynh, quýnh là sai chánh tả do không biết đến bộ ba phụ âm đặc biệt QU | HU | HO. Trúng chánh tả phải viết là: huình, huinh, quính.
b. Trường hợp đặc biệt ‘I’ và ‘Y’:
Ta nói ông bà mình hay lắm đa, trong bộ ba phụ âm đặc biệt QU | HU | HO thì phân biệt rõ rành:
– ‘QU’ ghép với I: qui, quí, quì, quỉ, quị.
– ‘HU’ ghép với Y: huy, huý, huỷ.
– Còn ‘HO’ không ghép được với I lẫn Y.
$1$
Do “Y” đã ghép với HU nên không ghép được với QU, thành thử quí bạn viết: quy, quý, quỳ, quỷ, quỵ là sai chánh tả.
Quí bạn sẽ không thể tìm được từ: quy, quý, quỳ, quỷ, quỵ trong ĐẠI NAM QUẤC ÂM TỰ VỊ của ngài HUÌNH TỊNH PAULUS CỦA mà chỉ có: qui, quí, quì, quỉ, quị thôi đó đa.
$2$
Tại sao nói ‘HU’ chỉ ghép với Y mà không ghép được với I, ta nói dễ hiểu lắm.
Tỉ dụ:
· Từ “HỤI” mà kêu bằng HU + Ị rồi đọc là ‘quị’ thì đâu có đặng, thành thử ‘HU’ không ghép được với I. Từ “HỤI” gồm H + ỤI đánh vần như ri: ‘hờ ui hui nặng hụi’ mới trúng phóc.
$3$
Tại sao nói phụ âm đặc biệt ‘HO’ không ghép được với Y lẫn I. Nếu ‘HO’ mà ghép được với I thì quí bạn thử phân tách từ “HỎI” xem, bắt buộc phải là H + ỎI chớ không thể nào là HO + Ỉ đặng.
Tắt một lời, càng lần theo dấu chỉ Nam Âm càng thấy ông bà mình xài SANH NGỮ vi diệu lắm, phải không quí bạn ?
H.T
Tuổi Trẻ Nam Kỳ 